EXPLAINER
Φλάντζες σωλήνων: τύποι, υλικά & σωστή στεγανοποίηση
Ορειχάλκινες, σιδερένιες τόρνου, οβάλ αντλιών και φλάντζες με ουρά. Δείτε τι κάνει η καθεμία, πώς στεγανοποιεί η τσιμούχα και πώς σφίγγονται σωστά τα μπουλόνια.
Σύντομα: οι βασικοί τύποι φλαντζών σωλήνων είναι οι φλάντζες με βόλτα, που βιδώνουν σε σπειρωμένο σωλήνα, οι φλάντζες για κόλλημα, οι τυφλές, που κλείνουν το άκρο μιας γραμμής, και ειδικές μορφές, όπως οι οβάλ αντλιών και οι φλάντζες με ουρά για ελαστικό σωλήνα. Τη στεγανότητα την κάνει η τσιμούχα ανάμεσά τους.
Η φλαντζωτή σύνδεση λύνεται και ξαναδένεται χωρίς κόψιμο και χωρίς συγκόλληση. Για να μη στάζει, πρέπει να ταιριάζουν τρία πράγματα: η φλάντζα, η τσιμούχα και ο τρόπος που σφίγγονται τα μπουλόνια.

Τι κάνει η φλάντζα
Η φλάντζα, ένα από τα βασικά εξαρτήματα σωλήνων, είναι ένας δίσκος με τρύπες για μπουλόνια που στερεώνεται στο άκρο ενός σωλήνα ή ενός εξαρτήματος. Δύο φλάντζες βιδώνονται μεταξύ τους και ανάμεσά τους μπαίνει τσιμούχα: η πίεση των μπουλονιών μεταφέρεται στην τσιμούχα και τη συμπιέζει, ώστε να κλείσει κάθε δρόμος διαρροής.
Το πλεονέκτημά της είναι ότι η σύνδεση λύνεται. Γι’ αυτό η φλάντζα μπαίνει εκεί όπου ένα εξάρτημα, όπως μια βάνα ή μια αντλία, ίσως χρειαστεί να βγει για συντήρηση και να ξαναμπεί. Σε μια συγκολλημένη γραμμή, αντίθετα, η αφαίρεση ενός εξαρτήματος σημαίνει κόψιμο.
Στον κατάλογο κάθε φλάντζα περιγράφεται με τη διάμετρο του σωλήνα, τα κέντρα, δηλαδή τη διάμετρο του κύκλου όπου βρίσκονται οι τρύπες, τον αριθμό των τρυπών και το πάχος. Για να κουμπώσουν δύο φλάντζες, πρέπει να έχουν ίδια κέντρα και ίδιο αριθμό τρυπών. Οι βασικοί τύποι:
ΦΛΑΝΤΖΕΣ ΟΡΕΙΧΑΛΚΙΝΕΣ ΜΕ ΒΟΛΤΑ
Με αρσενικό ή θηλυκό σπείρωμα, ανά διάμετρο.
ΦΛΑΝΤΖΕΣ ΣΙΔΗΡΕΣ ΤΟΡΝΟΥ ΜΕ ΒΟΛΤΑ
Με κέντρα, τρύπες και πάχος ανά διάμετρο.
Ορειχάλκινες
Οι ορειχάλκινες φλάντζες του καταλόγου είναι με βόλτα: βιδώνουν στον σωλήνα ή στο εξάρτημα με σπείρωμα, αρσενικό ή θηλυκό ανάλογα με τον κωδικό. Το πλεονέκτημα της φλάντζας με σπείρωμα είναι ότι στερεώνεται χωρίς συγκόλληση.
Οι βιδωτές φλάντζες χρησιμοποιούνται κυρίως σε μικρότερες διαμέτρους και δεν ταιριάζουν σε σωλήνα με λεπτό τοίχωμα. Όπως σε κάθε βιδωτή σύνδεση, π.χ. με γαλβανιζέ εξαρτήματα σωλήνων, το σπείρωμα της φλάντζας πρέπει να ταιριάζει με του σωλήνα.
Ο ορείχαλκος είναι κράμα χαλκού και ψευδαργύρου και παραδοσιακό υλικό στα εξαρτήματα θάλασσας. Για τη συμπεριφορά του στο θαλασσινό νερό, δείτε τον οδηγό για τα ορειχάλκινα εξαρτήματα θαλάσσης.
Σιδερένιες τόρνου
Οι σιδηρές φλάντζες τόρνου είναι κατεργασμένες στον τόρνο και υπάρχουν στον κατάλογο σε μορφές με βόλτα, για κόλλημα και τυφλές.
Η φλάντζα με βόλτα βιδώνει σε σπειρωμένο σωλήνα, όπως η ορειχάλκινη. Η φλάντζα για κόλλημα στερεώνεται στον σωλήνα με συγκόλληση: η ένωση με τον σωλήνα γίνεται μόνιμη, ενώ η σύνδεση με την απέναντι φλάντζα μένει λυόμενη.
Η τυφλή φλάντζα δεν έχει κεντρική τρύπα. Κλείνει το άκρο μιας σωλήνωσης, μιας βάνας ή ένα άνοιγμα δοχείου, και αφαιρείται όταν η γραμμή χρειαστεί να επεκταθεί ή να ελεγχθεί.
Το πάχος δίνεται για κάθε διάμετρο, για παράδειγμα 12 mm στη φλάντζα 1″ και 16 mm στη φλάντζα 1 1/4″. Στις φλάντζες με βόλτα ο κατάλογος δίνει επίσης τα κέντρα και τον αριθμό των τρυπών, π.χ. 85 mm και 4 τρύπες στη φλάντζα 1″.
Οβάλ & ειδικές
Οι οβάλ φλάντζες αντλιών συνδέουν τη σωλήνωση με το στόμιο της αντλίας. Σε ορισμένες διαμέτρους ο κατάλογος δίνει περισσότερες από μία τιμές κέντρων, π.χ. 70-73-75 mm στη φλάντζα 1″, οπότε μετράτε τα κέντρα της αντλίας σας πριν από την παραγγελία.
Για ελαστικό σωλήνα υπάρχουν φλάντζες με ουρά και νύχι, σε σταθερή και σε περιστρεφόμενη μορφή. Η ουρά μπαίνει μέσα στον σωλήνα και η φλάντζα δένει με την αντίστοιχη φλάντζα της εγκατάστασης. Η περιστρεφόμενη γυρίζει, κάτι που διευκολύνει την ευθυγράμμιση των τρυπών χωρίς να στρίψει ο σωλήνας. Και εδώ τα κέντρα κρίνουν τη συμβατότητα: στη φλάντζα με ουρά 3″ είναι 152,4 mm με 4 τρύπες, ενώ στη 4″ είναι 190,5 mm με 8 τρύπες.
Για τη ναυτιλία υπάρχουν οι σιδηρές φλάντζες slops με πάσο, για υπολείμματα σεντινών, και η πυροσβεστική φλάντζα International Fire Shore Connection, που διατίθεται πλήρης με ροδέλες, βίδες και παξιμάδια.
Τσιμούχες & στεγανοποίηση
Η τσιμούχα είναι το στοιχείο που στεγανοποιεί. Μπαίνει πάντα καινούρια: μια παλιά τσιμούχα δεν ξαναχρησιμοποιείται και δεν μπαίνουν δύο τσιμούχες η μία πάνω στην άλλη.
Πριν από την τοποθέτηση καθαρίζονται και ελέγχονται οι επιφάνειες των φλαντζών, τα μπουλόνια, τα παξιμάδια και οι ροδέλες, και ό,τι έχει φθορά αλλάζει. Η τσιμούχα κεντράρεται ανάμεσα στις φλάντζες πριν σφιχτούν τα παξιμάδια, και κάτω από τα παξιμάδια συνιστώνται σκληρυμένες ατσάλινες ροδέλες.

Το υλικό της τσιμούχας διαλέγεται για το υγρό και τη θερμοκρασία της γραμμής, με την ίδια λογική που ισχύει για τα λαστιχάκια neoprene και Viton.
Ροπή σύσφιξης
Η τελική ροπή δεν είναι ίδια για κάθε σύνδεση. Αυτό που μένει ίδιο είναι η διαδικασία, που μοιράζει την πίεση ομοιόμορφα σε όλη την τσιμούχα:
Λίπανση
Λιπάνετε τα μπουλόνια, τα παξιμάδια και τις επιφάνειες όπου εδράζονται τα παξιμάδια.
Σφίξιμο με το χέρι
Βιδώστε όλα τα παξιμάδια με το χέρι και αριθμήστε τα μπουλόνια σε σταυρωτή σειρά.
Σταδιακή σύσφιξη
Με 4 έως 8 μπουλόνια, σφίξτε σταυρωτά στο 30%, στο 60% και στο 100% της τελικής ροπής. Με 12 μπουλόνια, στο 20%, 40%, 80% και 100%.
Κυκλικό πέρασμα
Στο 100%, γύρος με τη φορά του ρολογιού από το μπουλόνι 1, ώσπου να μη γυρίζει κανένα παξιμάδι.
Μετά από κάθε στάδιο ελέγξτε ότι το διάκενο ανάμεσα στις φλάντζες είναι ίδιο γύρω γύρω. Στις πρώτες 4 έως 24 ώρες μπορεί να χαθεί μέρος της προέντασης των μπουλονιών, γι’ αυτό ένα επαναληπτικό κυκλικό πέρασμα μετά από 24 ώρες την επαναφέρει, κάτι που μετράει ιδιαίτερα με τσιμούχες PTFE.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η φλάντζα σωλήνα;
Τι είναι η φλάντζα στεγανοποίησης;
Τι είναι η φλάντζα με σπείρωμα;
Τι είναι η φλάντζα τόρνου;
Πηγές
- Wermac, Types of Flanges. https://www.wermac.org/flanges/flanges_welding-neck_socket-weld_lap-joint_screwed_blind.html
- Gasket Resources Inc., Gasket Installation. https://gasketresources.com/technical-info/gasket-installation/
- Boshart Industries, How to Install a Gasket and Flange. https://support.boshart.com/how-to-install-a-gasket-and-flange
- KLINGER, Installation Manual for KLINGER Gaskets. https://www.sealanddesign.com/wp-content/uploads/2026/04/Klinger-Gasket-Installation-Manual.pdf
- Pumps & Systems, How to clean, align, install, lubricate and tighten gaskets for ideal results. https://pumpsandsystems.com/best-practices-gasket-installation
- IMO, International Code for Fire Safety Systems (FSS Code), Resolution MSC.98(73). https://puc.overheid.nl/doc/PUC_2394_14/7
Ζητήστε προσφορά ή πληροφορίες
Συμπληρώστε τη φόρμα και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας το συντομότερο δυνατό.
